آمبولی در پا و ساق پا: علل،علائم و درمان

Causas-y-signos-del-dolor-de-piernas-500x334-768x407

یکی از مشکلاتی که می تواند بعد از شکستگی های لگن، ران و ساق و یا اعمال جراحی لگن و پاها به وجود آید لخته شدن خون یا ترمبوز وریدی و سپس آمبولی وریدی یا ترومبوآمبولی Thromboembolism است. گرچه این عارضه می تواند در هر شکستگی های لگنی و پاها ایجاد شود ولی در افراد مسن و یا در افرادی که مدت زیادی در بستر استراحت کرده و بی حرکت می مانند بیشتر دیده می شود.

DVT مخفف Deep Vein Thrombosis ، به معنای پیدا شدن لخته ی‌ خون در ورید‌های عمقی پا ، به ویژه ساق پا است.

ورید‌های (سیاهرگ های) ساق و ران پا به دو دسته طبقه‌بندی می‌شوند:

1- ورید‌های سطحی که گاهی هم قابل رویت هستند و بعضی مواقع با نارسا شدن آنها بیماری واریس پیدا می‌شود. این ورید‌ها خون اندام تحتانی را به بالا می‌برند.

2- ورید‌های عمقی که خون را از همان ورید‌های سطحی و از عمق اندام‌ها تحویل می‌گیرند و راه اصلی انتقال خون به سمت بالا هستند. این وریدها بعدا خون را به وریدهای رانی و سپس لگن تخلیه کرده و از طریق وریدهای شکمی به قلب منتقل می‌کنند تا پس از تصفیه به سراسر بدن منتقل ‌شود.

پیدایش DVT یا آمبولی در پا، در انتقال خون اختلال ایجاد می کند و به درد و تورم عضو منجر شود. از طرف دیگر ممکن است این لخته‌ها حرکت کرده و به وریدهای بالاتر و دستگاه‌های حیاتی مثل ریه، مغز، قلب و غیره بروند و عارضه‌های بدتری درست کنند.

علل و عوامل


عوامل مختلفي باعث ايجاد آمبولي در پا و ساق پا مي‌شود که قابل کنترل‌اند و مي‌توان از بروز آن جلوگيري کرد. يکي از اين موارد افراد چاق هستند که فرقي نمي‌کند جوان باشند و يا سن بالايي داشته باشند، به هر حال مي‌تواند عاملي براي ايجاد لخته شدن خون باشد. عامل ديگر، کساني هستند که سيگار مصرف مي‌کنند و يا سندرم متابوليک دارند. افرادي که دچار فشارخون و يا اختلالات چربي خون هستند، احتمال ابتلا به آمبولي در آن‌ها بسيار بالا است.

همچنين افرادي که از گوشت قرمز بيشتر استفاده مي‌کنند و در وعده‌هاي غذاييشان ماهي و سبزيجات کمتري مي‌خورند جز عواملي هستند که به عنوان عامل خطرساز براي امبولي و ترومبوس وريد‌هاي عمقي تلقي مي‌شوند. اين‌ها از جمله مواردي هستند که افراد مي‌توانند آن را اصلاح کنند. رژيم غذايي مناسب، قطع سيگار و کنترل فشار خون و چربي از جمله کارهايي است که فرد مي‌تواند با رعايت الگوهاي صحيح از احتمال بروز آمبولي پا جلوگيري کند. يک سري عوامل نيز مورد توجه قرار مي‌گيرند که قابل کنترل نيستند. براي مثال طبيعتا با افزايش سن، شانس ايجاد آمبولي ريه بالا مي‌رود و يا به طور کلي عوامل محيطي مانند آلودگي هوا و يا عفونت‌ها، بيماري‌هاي مزمن ريوي و نارسايي‌هاي قلبي عواملي هستند که در بروز لخته شدن خون تاثير دارند. به خصوص افرادي که جراحي‌هاي ارتوپدي و يا جراحي‌هاي لگن انجام داده‌اند به دليل اينکه مدت زمان طولاني را بستري هستند، امکان دارد معمولاً در بيمارستان‌ها شيوه‌هايي که براي پيشگيري از لخته شدن خون در پا است انجام مي‌شود از جمله داروهاي ضد انعقادي که تجويز مي‌شود و يا وسيله‌هايي که به اندام تحتاني بسته مي‌شود تا خون در وريد‌ها ماندگار نشود. هر چقدر افراد استراحت‌هاي مطلق و بدون حرکت داشته باشند احتمال لخته شدن خون در آن‌ها بالا‌تر مي‌رود. به همين دليل به بيمار توصيه مي‌شود که در اسرع وقت از تخت خود پايين آيد و راه برود.

16anwpv

علائم آمبولی در پا


قرمزی پا

تغییر رنگ خفیف در پوست ناحیه لخته خون (آمبولی) یکی از نخستین نشانه های ایجاد لخته خون در پا است. در صورت مشاهده وصله های قرمز رنگ پوست در پاهای خود، باید این مساله را با پزشک متخصص واریس در میان بگذارید.

تورم پا

تورم دردناک ممکن است در محل آمبولی شکل بگیرد، مخصوصا اگر لخته در ناحیه قوزک یا ساق پا باشد. این نوع تورم ناشی از آمبولی (لخته خون) به روش های درمانی مانند استفاده از کمپرس های گرم یا سرد واکنشی نشان نمی دهد.

افزایش ضربان قلب

با بزرگ شدن اندازه لخته خون ، بدن تلاش خود را برای از بین بردن لخته بیشتر می کند که نتیجه آن افزایش ضربان قلب است. افزایش ضربان قلب می تواند موجب نشانه های روانی از جمله اضطراب و هراس شود.

تب

یک لخته خون، به ویژه اگر جدا شده و وارد جریان خون شده باشد(آمبولی)، ممکن است موجب تب خفیف شود. افزون بر افزایش دمای بدن، نشانه های تب شامل تعریق یا لرز، سردرد مداوم، ضعف بدن، کم آبی بدن، و کاهش اشتها می شوند.

در موارد شدید، تب می تواند موجب شکل گیری نشانه هایی از جمله تحریک پذیری و اختلالات خلق و خو، گیجی، تشنج، یا حتی توهم شود. این نشانه ها اغلب زمانی رخ می دهند که دمای هسته بدن در دامنه بسیار بالا، بین 39.4 و 41.1 درجه سلسیوس باشد.

حساسیت به لمس

گاهی پوست اطراف محل آمبولی، حتی اگر در اعماق پا باشد، ممکن است نسبت به لمس حساس شود، بدون این که نشانه ای از کبودی روی سطح پوست باشد. همچنین، سیاهرگ های زیر سطح پوست در ناحیه تحت تاثیر قرار گرفته ممکن است قابل مشاهده شوند، اگرچه این شرایط تا زمانی که لخته خون به اندازه نسبتا بزرگی نرسیده باشد، رخ نمی دهد.
توجه داشته باشید که حساسیت به لمس ممکن است در هر دو پا شکل بگیرد، حتی اگر یکی از آنها تحت تاثیر آمبولی قرار گرفته باشد. این ممکن است به دلیل استفاده بیشتر از پای قوی‌تر به طور ناخودآگاه باشد، که به نوبه خود فشار عضلانی و مفصلی را تحریک می کند که درد و حساسیت به لمس را در پی دارد.

درمان


آزمون‌هاي‌ تشخيصي‌ مي‌توانند شامل‌ ونوگرافي‌ (راديوگرافي‌ وريدها)، سونوگرافي‌ و پلتيسموگرافي‌ (ميزان‌ خوني‌ را كه‌ از اندام‌ عبور مي‌كند، اندازه‌ مي‌گيرد) باشند.

اگر لخته‌ها كوچك‌، محدود به‌ ساق‌ بوده‌ و بيمار توانايي‌ حركت‌ داشته‌ باشد، درماني‌ لازم‌ نيست‌. لخته‌ها غالباً خود به‌ خود رها مي‌شوند.

براي‌ اكثر بيماران‌ بستري‌ شدن‌ به‌ خاطر تزريق‌ ضد انعقادها و مشاهده‌ عوارض‌ لازم‌ است‌. در بيماران‌ خاص‌، اقدام‌ به جراحي‌ براي‌ كار گذاشتن‌ يك‌ دستگاه‌ غربال‌ (چتر) در وريد اجوف‌ تحتاني‌ (وريد اصلي‌ كه‌ به‌ ريه‌ها وارد مي‌شود) براي‌ به‌ دام‌ انداختن‌ لخته‌ها قبل‌ از رسيدن‌ به‌ ريه‌ها می شود.

زمانی که برای یک فرد تشخیص آمبولی داده می شود باید درمان ضد انعقاد شروع شود و دارویی به نام هپارین تجویز می شود که به صورت تزریقی بوده، اما داروی وارفارین نیز اغلب در دوره درمان و بعد از آن نیز تجویز خواهد شد.
در بیماران با درمان وارفارین نیاز به انجام آزمایش خون و اندازه گیری سطح INR خون دارند که با توجه به سطح INR دوز وارفارین توسط پزشک معالج تنظیم می شود. باید سه ماه اول درمان ضد انعقاد، INR خون چک شود.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>